By Dr. George N. Tzogopoulos April 10, 2019, A New EastMed Friendship, with US Support

Israeli PM Benjamin Netanyahu, Cyprus President Nicos Anastasiades, and Greek PM Alexis Tsipras, photo via Wikipedia

BESA Center Perspectives Paper No. 1,137, April 10, 2019

EXECUTIVE SUMMARY: The prospective EastMed pipeline would be the flagship project of the Cypriot-Greek-Israeli collaboration, a developing friendship that enjoys deep foundations. The US has now made its support for that partnership official.

Cyprus, Greece, and Israel are developing a solid partnership in the Eastern Mediterranean because they share similar interests and values and are reliable allies. They are becoming – even more than partners – friends. The sixth tripartite summit, which took place in Jerusalem only three months after the one in Beersheba, put the harmonious nature of the collaboration on display.

From the beginning, the US has favored the forging of a democratic bloc in the Eastern Mediterranean among the three countries. In recent months, that support has become official. Ambassador David Friedman attended the Beersheba meeting last December, and Secretary of State Mike Pompeo attended the summit in Jerusalem. The American role in the trilateral foreign policy scheme has been clearly institutionalized.

The Americans’ interest is explained by the ongoing natural gas discoveries in the Levantine Basin. Last month, for example, ExxonMobil found another gas-bearing reservoir, Glaucus, off the shores of Cyprus. These discoveries can provide the US with not only business opportunities but also energy security. Washington demands that its partners maintain a diversification policy. The more Western countries import from what America sees as safe sources, such as the basin, the more they will reduce their dependency on Russia.

Discoveries in the Eastern Mediterranean are hampered, however, by Turkey’s aggressive policy. It is not unusual for Ankara either to organize military exercises in the Exclusive Economic Zone of Cyprus or to disrupt drilling operations of foreign companies, such as Italy’s ENI. That is why Pompeo’s presence in Jerusalem held special meaning. The initial agreement on the potential construction of the EastMed pipeline frustrates Ankara because Turkey will be excluded from the proposed corridor.

There is consensus in Washington that it is no longer possible to take Turkey’s Western foreign policy orientation for granted. The decision by President Erdoğan to buy S-400 missiles from Russia supports this reassessment. For the time being, Erdoğan is insisting that Turkey will proceed with the purchase and defy American pressure. US support for the EastMed pipeline can function as a warning to Ankara to normalize its behavior.

The project will be very expensive and difficult. Indeed, Italy – contrary to its previous commitments – now appears hesitant to join it. Still, as long as the US advocates for the project’s realization, obstacles will be overcome.

Irrespective of Erdoğan’s choices, Cyprus, Greece, and Israel will continue to deepen their cooperation. This juncture is critical. NATO is placing particular emphasis on dealing with challenges in the South, and the Mediterranean Dialogue of the Alliance is being revitalized in that context. Israel’s contribution can be beneficial for all the countries involved. These include Algeria, Egypt, Jordan, Mauritania, Morocco, and Tunisia.

Greece and Cyprus will have the opportunity to remind their partners in the EU why the security of Israel should be a fundamental priority. It is certainly bizarre that Brussels envisages playing an active role in the Middle East when it regularly ignores the sensitivities of the only democratic state in the region. Ironically, the terrorist attacks taking place in Europe in recent years underline the need to study the Israeli model in coping with the problem.

The three countries – Greece and Israel in particular – can benefit from the good momentum and discuss the implementation of the Belt and Road Initiative in the Eastern Mediterranean and the progress of Chinese investments. Both Greece and Israel are of high interest to Chinese companies. The Shanghai International Port Group (SIPG), which signed an agreement with Israeli authorities to operate the Haifa Port from 2020 onward, is teaming up with China Ocean Shipping Company to promote container shipping traffic. In a period when China is largely seen as an adversary in the West, COSCO’s successful investment in the Piraeus Port challenges this view.

View PDF

This is an edited version of an article that appeared in the Jerusalem Post on March 25, 2019.

Dr George N. Tzogopoulos is a BESA Research Associate, Lecturer at the Democritus University of Thrace, and Visiting Lecturer at the European Institute of Nice. 

Γράφει o Ιωάννης Αθ. Μπαλτζώης*: Οι Περίεργες Εκλογές στο Ισραήλ: Οι Στρατηγοί θα Νικήσουν, ο Νετανιάχου θα Κυβερνήσει.

   
          Οι βουλευτικές εκλογές της 9ης Απριλίου στο Ισραήλ, αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθόσον για πρώτη φορά στα τελευταία εννέα  χρόνια της πρωθυπουργίας του, αμφισβητείται έντονα η κυριαρχία του  Νετανιάχου, από έναν στρατηγό, τον πρώην Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Μπένυ Γκατζ.
 
Το συντηρητικό κόμμα του Νετανιάχου Λικούντ (Likud)  καλείται  να αντιμετωπίσει τον προοδευτικό  συνασπισμό κομμάτων της Γαλανόλευκης (Kahol Lavan) και του κεντροαριστερού κόμματος «Υπάρχει Μέλλον» του Λαπίντ, όπως θα δούμε παρακάτω. Έτσι τις τελευταίες ημέρες οι Ισραηλινές εφημερίδες  φιλοξενούν άρθρα των πολιτικών αρχηγών των πολλών κομμάτων που συμμετέχουν, αναλύσεις της πολιτικής που θα εφαρμόσουν και τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, αφού τέσσερις ημέρες πριν τις εκλογές απαγορεύονται κοινοποιήσεις δημοσκοπήσεων
          Το Ισραήλ είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία με νομοθετικούς, εκτελεστικούς και δικαστικούς κλάδους. Ο αρχηγός του κράτους είναι ο Πρόεδρος, του οποίου οι αρμοδιότητες είναι κυρίως εθιμοτυπικές.  Η Κνέσετ, η νομοθετική αρχή του Ισραήλ, είναι το κοινοβούλιο 120 εδρών που λειτουργεί με συνεδριάσεις της ολομέλειας και με 12 διακομματικές επιτροπές. Τα μέλη της εκλέγονται κάθε 4 χρόνια με εθνικές εκλογές, στις οποίες  συμμετέχουν και οι Ισραηλινοί του εξωτερικού. Το κυριότερο όμως είναι ότι οι εκλογές στο Ισραήλ διεξάγονται με το σύστημα της απλής αναλογικής εκπροσώπησης. Σήμερα το εκλογικό όριο για την είσοδο ενός κόμματος στην Κνεσέτ είναι το 3,25%. Έτσι λόγω της απλής αναλογικής, κανένα κόμμα δεν μπορεί να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία, με αποτέλεσμα οι εκάστοτε κυβερνήσεις του Ισραήλ, να είναι πάντα κυβερνήσεις συνεργασίας. Ιδιαίτερη αξία έχει, η αναφορά στο αντίπαλο δέος του Νετανιάχου, την προοδευτική συμμαχία και τους ηγέτες αυτής. Ο πρώην Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου  στρατηγός Μπένυ Γκάτζ, συσπείρωσε γύρω του, τους   άλλους δύο προκατόχους του, τους στρατηγούς  Μοσέ Γιαλόν και  Γκάμπι Ασκενάζι. Οι  τρεις στρατηγοί αποφάσισαν να κατέλθουν στις εκλογές με την δημιουργία νέου  πολιτικού  σχηματισμού με την ονομασία Kahol Lavan, δηλαδή   «Γαλανόλευκη». Αποφάσισαν ακόμη να ενώσουν τις  δυνάμεις τους με το κεντροαριστερό κόμμα «Υπάρχει Μέλλον», του  Γιαΐρ Λαπίντ. Ο Λαπίντ, είναι ο  άνθρωπος των ΜΜΕ επί σειρά ετών και  είναι γνωστός για τις απόψεις του κατά του Ραββινικού Ισραηλινού κατεστημένου, και ένθερμος υποστηρικτής του χωρισμού Θρησκείας-Κράτους.  Οι υποστηρικτές του είναι άτομα μέσης και ανώτερης   εισοδηματικής επιφάνειας, με  μεγάλη δύναμη στην ευρύτερη και ευπορότερη  περιοχή του Τελ Αβίβ. Ο  στρατηγός Γκαντζ τέθηκε επικεφαλής της «Γαλανόλευκης» με την  προϋπόθεση ότι σε περίπτωση νίκης το κόμμα του θα αποτελέσει τον κύριο κορμό της επόμενης κυβέρνησης συνασπισμού, με τον ίδιο πρωθυπουργό και στην διετία θα παραδώσει τα καθήκοντά του στον κομματικό του εταίρο, τον Γιαΐρ Λαπίντ.
Οι τρεις Στρατηγοί και ο Λαπίντ της «Γαλανόλευκης»
 
          Η τελευταία δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή 5/4 στην ε/φ Yedioth Ahronoth, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, καθόσον αποκαλύπτει την γενικότερη αντίληψη των Ισραηλινών. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, μολονότι εκτιμάται ότι το κόμμα της Γαλανόλευκης (Kahol Lavan) προηγείται του Likud έως και κατά τέσσερις έδρες, ο Πρόεδρός του, Μπένυ Γκαντζ, φαίνεται πως θα δυσκολευτεί να σχηματίσει κυβέρνηση και τελικά ο Νετανιάχου θα σχηματίσει κυβέρνηση. Δείτε τις απαντήσεις που δόθηκαν στις ακόλουθες ερωτήσεις:
 
 Εάν γίνονταν σήμερα εκλογές, ποιο κόμμα θα ψηφίζατε; (εμφανίζεται σε παρένθεση ο αριθμός εδρών που είχε προκύψει από την προηγούμενη δημοσκόπηση)
 Συνασπισμός κομμάτων της Γαλανόλευκης [Kahol Lavan]: 30 (31)
Likud: 26 (27)
Κόμμα των Εργατικών (HaAvoda): 11 (9)
Συνασπισμός κομμάτων Hadash και Taal: 7 (7)
Συνασπισμός κομμάτων υπερορθόδοξων Εβραίων United Torah Judaism: 7 (7)
Το κόμμα της Νέας Δεξιάς (New Right): 6 (6)
Κόμμα υπερορθόδοξων Εβραίων Shas: 5 (5)
Συνασπισμός κομμάτων της Ενωμένης Δεξιάς (Union of Right Wing): 5 (5)
Meretz: 5 (5)
Kulanu: 5 (5)
Zehut: 5 (5)
Συνασπισμός αραβικών κομμάτων Raam και Balad: 4 (4)
Yisrael Beiteinu: 4 (4)
 Κατανομή παρατάξεων:
Δεξιά πτέρυγα: 51 έδρες
Κεντροαριστερά πτέρυγα: 46 έδρες
Κόμματα υπερορθόδοξων Εβραίων: 12 έδρες
Άραβες: 11 έδρες
 
Ποιος είναι καταλληλότερος για Πρωθυπουργός;
Binyamin Netanyahu: 41%
Benny Gantz: 32%
 
Ποιος θέλετε να είναι Πρωθυπουργός μετά τις εκλογές;
Binyamin Netanyahu: 36%
Benny Gantz: 35%
 
Ανεξάρτητα από τις απόψεις σας, ποιος νομίζετε ότι θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση μετά τις εκλογές;
Binyamin Netanyahu: 58%
Benny Gantz: 21%
 
Απ’ ό,τι φαίνεται, ο Νετανιάχου, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει με σκάνδαλα διαφθοράς, με κατηγορίες εναντίον του και της οικογένειάς του εξακολουθεί να έχει τις καλύτερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά θα είναι πολύ δύσκολο και για αυτόν. Τελευταία έλαβε τεράστια υποστήριξη τόσο από τις ΗΠΑ, όσο και από την Ρωσία. Οι ΗΠΑ τον στήριξαν πολύ ισχυρά πριν λίγες ημέρες,  αφενός με το διάταγμα Τραμπ για Ισραηλινή κυριαρχία των υψωμάτων Γκολάν (που ανήκουν στην Συρία και κατελήφθησαν από το Ισραήλ στον πόλεμο του 1967) και αφετέρου με την Τριμερή Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ που έγινε στην Ιερουσαλήμ, αντί της Κρήτης και την συμμετοχή σε αυτή του ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο. 
 
Η δε Ρωσία πριν μια εβδομάδα προ των εκλογών  προσέφερε στον Netanyahu μια «οκτωβριανή έκπληξη», όπως ονομάστηκε,  που τελικά θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το πραξικόπημα που σκότωσε τις ελπίδες νίκης της Κεντροαριστεράς, του κόμματος της Γαλανόλευκης. Η απροσδόκητη επιστροφή της σορού του ισραηλινού στρατιώτη Ζαχαρία Μπάουμελ, που σκοτώθηκε πριν από 37 χρόνια στον πρώτο πόλεμο του Λιβάνου, με την αποφασιστική βοήθεια των ρωσικών στρατευμάτων που βρίσκονται στη Συρία, όχι μόνο άγγιξε μία από τις πιο ευαίσθητες χορδές του ισραηλινού κοινού, αλλά υπήρξε και κυρίαρχο θέμα της επικαιρότητας, υποβαθμίζοντας τις προσπάθειες των αντιπάλων του Νετανιάχου  να επαναφέρουν στην επιφάνεια το σκάνδαλο με τα υποβρύχια, το οποίο απειλεί τον Πρωθυπουργό.  
 
 
Έτσι θα λέγαμε ότι αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις, αλλά  <span ">και σύμφωνα με όλες τις αναλύσεις που κατά την άποψή μου είναι καλύτερες από αυτές, ο στρατηγός Γκαντζ θα κερδίσει τις εκλογές με το κόμμα της Γαλανόλυκης,  αλλά τελικά ο χαλκέντερος  καταδρομέας Μπέντζαμιν Νετανιάχου (επιχείρηση Έντεμπε)  και με μεγάλη ικανότητα στους πολιτικούς ελιγμούς θα είναι αυτός που θα σχηματίσει την νέα Ισραηλινή κυβέρνηση, νικώντας στην τελική ευθεία τους τρεις στρατηγούς της Γαλανόλευκης. Εκτιμάται ότι τελικά μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση, με οριακή πλειοψηφία 63 εδρών, με όχι λιγότερα από επτά μικρά κόμματα, καθένα από τα οποία θα μπορούσε να δυναμιτίσει την ασφάλεια του κυβερνητικού συνασπισμού.
 
* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ).
 Πηγές: Ισραηλινές  Εφημερίδες

Χρήστος Ζιώγας*: Μήδε το εικός, μήδε το αναγκαίον

Portrait of Aristotle. Detail from Hellenistic Statue. Museo Nationale, Naples.
BETTMANN VIA GETTY IMAGES
Portrait of Aristotle. Detail from Hellenistic Statue. Museo Nationale, Naples. Undated.

Σημαντικό τμήμα του πολιτικού προσωπικού και της κοινωνίας προσέδωσαν στην ερμηνεία εκδήλωσης, τον τρόπο διαχείρισης και υπέρβασης της ελληνικής κρίσης, στοιχεία αρχαιοελληνικής τραγωδίας. Ακόμη και υπό αυτό το πρίσμα, κάθε αποτύπωση της κρίσης ως τραγικού αφηγήματος, οφείλει να ακολουθεί τη θέση του Αριστοτέλη, σύμφωνα με την οποία ο καλός μύθος είναι αυτός που προσιδιάζει με τό εἰκὸς καὶ τὸ ἀναγκαῖον. Η εν λόγω αριστοτελική αισθητική αρχή, η οποία αποτελεί κριτήριο επιτυχίας του μύθου, υποστηρίζει ότι η μορφή, η πλοκή και η σύνθεση της τραγωδίας πρέπει να εμπεριέχει στοιχεία φυσικά, εύλογα, λογικά και αληθοφανή (εἰκός). Επίσης, τα δρώμενα πρέπει να συνάδουν με την αισθητική και την ηθική αναγκαιότητα (ἀναγκαῖον), δηλαδή να παρατίθενται γεγονότα που μπορούν να συμβούν και να δικαιολογούνται από ψυχολογική και δραματική άποψη.

Στη μακρά διαδρομή της αριστεράς στη χώρα μας, η ιστορία έλαχε στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. να σχηματίσει την πρώτη αριστερή (συγ)κυβέρνηση. Κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο, η συμμετοχή της αριστεράς στο χώρο της παιδείας και της τέχνης ήταν προνομιακή, συνδιαμορφώνοντας τις συνθήκες ιδεολογικής της κυριαρχίας. Τέσσερα χρόνια μετά, μαζί με την πολιτική παρακαταθήκη της πρώτης αριστερής κυβέρνησης, ως κοινωνία ιχνηλατούμε και το αισθητικό της αποτύπωμα. Η παρούσα κυβέρνηση δύσκολα προσδιορίζεται ως η φυσική απόληξη της μεταπολεμικής αριστεράς της αριστείας και της ανιδιοτέλειας. Οι κυβερνητικές πρακτικές: πολιτικής ασυνέπειας, μη σεβασμού των θεσμών και της διάκρισης των εξουσιών καθώς και των επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών πολιτικού κουτσαβακισμού συνιστούν πλέον εγγενή και αποδεκτά γνωρίσματα του συγκεκριμένου χώρου, υποβαθμίζοντας έτι περαιτέρω την εγχώρια πολιτική κατάσταση.

Στον ζωτικό χώρο της παιδείας διαιωνίστηκαν πολλαπλασιαστικά στάσεις και παραδοχές βασιζόμενες, στον εξοστρακισμό της αριστείας ως στόχευση, την επικράτηση της ημιμάθειας ως προτεραιότητα και την ανάδειξη της μετριότητας ως κοινωνικής σταθεράς. Στη δημόσια σφαίρα, επικράτησαν ευθέως συσχετιζόμενες, ατομικές και συλλογικές συμπεριφορές που αναπαράγουν την εμπεδωμένη ανομία, την κατάχρηση δικαιωμάτων, τη μηδενική ατομική ευθύνη και έναν υπολανθάνοντα πρωτογονισμό. Ο σημερινός ζόφος, ως η συνιστάμενη κοινωνικών παθογενειών, είναι προϊόν μακροχρόνιων εκμαυλιστικών διαδικασιών, οι οποίες επιταχύνθηκαν στην παρούσα συγκυρία, αποτυπώθηκαν ανθρωπολογικό και εκφράστηκαν πολιτικά.

Αισθητικά, ως πτυχή της ιδιωτικής της σφαίρας και ως φυσική της προέκταση στη δημόσια, η ατημέλητη ενδυματολογική προσέγγιση της παρούσας κυβέρνησης, συνιστά έναν ιδιότυπο ψυχαναγκασμό, απόρροια μιας προγενέστερης αντισυμβατικής συμπεριφοράς ενός ιδεολογικού χώρου, όπου η κοινωνική του πορεία και πολιτική πρακτική κατέδειξαν εν τέλει το συμβατικό του χαρακτήρα˙ ήτοι δεν κόμισε κάτι το επαναστατικό ή έστω ρηξικέλευθο στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Γενικότερα, η casual αμφίεση και η χαλαρή στάση υποδηλώνει έναν αυτάρεσκο αντικομφορμισμό για ψυχολογική και ιδεολογική τέρψη, όχι όμως μια ενδυματολογική υπόμνηση του καινούργιου που κυοφορείται. Δίχως αμφιβολία, ως κοινωνία επιζητούμε το πέρασμα από τη μεταπολίτευση στη μετά-μεταπολιτευτική περίοδο, συνειδητοποιώντας πως η κυβερνώσα αριστερά δεν αποτελεί το πολιτικό μέσο της αναγκαίας μετάβασης, αλλά δρα ως ο βασικότερος ανασταλτικός παράγων και βιοτικά επιδιώκει την διαιώνισή της.

Η πρώτη αριστερή κυβέρνηση περιέγραψε την ελληνική κρίση με όρους τραγικού αφηγήματος, επιφυλάσσοντας για την ίδια τον ρόλο του από μηχανής θεού. Τελικά, αποτελεί μάλλον αρνητικό πρωταγωνιστή των δρώμενων και η αφήγησή της διολισθαίνει όλο και περισσότερο από τις προϋποθέσεις της αριστοτελικής αρχής για την πληρότητα κάθε τραγωδίας. Σαράντα χρόνια ελεύθερης έκφρασης και αυτο-οργάνωσης παρείχε στον εν λόγω πολιτικό χώρο τη δυνατότητα να κομίσει την πολιτική και αισθητική του ετερότητα, με θετικό πρόσημο. Ας κρίνουν και οι ίδιοι, αν και σε ποιό βαθμό το πέτυχαν. Αυτό που υπολείπεται από την πρώτη κυβέρνηση της αριστεράς είναι το εξόδιο άσμα -το τραγουδά ο χορός όταν αποχωρεί πριν ολοκληρωθεί η τραγωδία- όπου όσο πλησιάζει προς το τέλος της, τόσο περισσότερο οι πράξεις της αφίστανται από τα είκος και το αναγκαίον, αποκτώντας χαρακτηριστικά Ιλαροτραγωδίας.

* Χρήστος Ζιώγας

Διδάσκων Διεθνείς Σχέσεις στο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Παν/μιου Αιγαίου

και Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Πάντειο Παν/μιο 

Γράφει ο Ιωάννης Μπαλτζώης*: Γκολάν, η Συνθήκη που θα έσωζε την Συρία

Τα Υψώματα ή Υψίπεδα του Γκολάν (Γαυλανίτις στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο) είναι το νέο μέτωπο αντιπαράθεσης στην Μέση Ανατολή. Η απόφαση του προέδρου Τραμπ να υπογράψει το σχετικό διάταγμα, όπου οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν πλέον την Ισραηλινή κυριαρχία στο Γκολάν, πυροδότησε τις αναμενόμενες θα λέγαμε νέες εντάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Ήδη Ιράν, Ρωσία και Τουρκία, ως άμεσα εμπλεκόμενες στον πόλεμο της Συρίας, όπως και ορισμένες Αραβικές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία εξέφρασαν ήδη την αντίδρασή τους στην απόφαση αυτή του προέδρου των ΗΠΑ. Μέχρι τώρα η ΕΕ, αρνείται να ακολουθήσει τις ΗΠA στην αλλαγή του καθεστώτος των υψωμάτων Γκολάν.


Μια περιοχή που κατέλαβε το Ισραήλ από το 1967 με τον αστραπιαίο πόλεμο των έξι ημερών και τελικά την προσάρτησε το 1981, γεγονός που δεν έτυχε της αποδοχής της διεθνούς κοινότητας. Γιατί όμως αυτά τα υψώματα έχουν τόση ιστορική και πολιτική σημασία;
Μερικές φορές η ιστορία παίζει παράξενα παιχνίδια και οι τελικές αποφάσεις των ηγετών καθορίζουν και τον ρου της ιστορίας για τα έθνη, τις χώρες, τις περιοχές αντιπαράθεσης. Τα υψίπεδα του Γκολάν είναι μια περιοχή, ένα πλατό, ένα οροπέδιο 1800 τ.χλμ. ΚΜ, βορείως της λίμνης της Γαλιλαίας, εκ των οποίων η Συρία κατέχει τα 600 τ.χλμ και το Ισραήλ τα 1200 τ.χλμ. Το Ισραήλ κατέλαβε και κατέχει από το 1967 την περιοχή αυτή, που από άγονη περιοχή την μετέτρεψε σε θερμοκήπιο παραγωγής όλων των γεωργικών προϊόντων.



Τα Υψίπεδα του Γκολάν, έχουν στρατηγική σημασία, όχι μόνο διότι εκεί πηγάζει ο Ιορδάνης ποταμός, βασική πηγή νερού στο Ισραήλ, αλλά και γιατί η περιοχή των Υψιπέδων δεσπόζει στην κοιλάδα που οδηγεί στη Δαμασκό. Από το όρος Χερμόν που κατέχει στα Βόρεια του Γκολάν κατοπτεύει και απειλεί την Δαμασκό που απέχει 40 χλμ. Αποτελούν δε τα Γκολάν τον φυσικό προμαχώνα, το αμυντικό οχυρό του Ισραήλ στα βόρεια σύνορά του και θεωρείται δύσκολο να αποχωρήσουν και να παραχωρήσουν πλήρως τα υψώματα στην Συρία, αν και ιστορικά της ανήκουν.
Και όμως πριν από εννέα χρόνια, το 2010, πριν ακόμη αρχίσει η λεγόμενη «Αραβική Άνοιξη» και ο τρομακτικός πόλεμος στην Συρία, το Ισραήλ είχε αποφασίσει να παραχωρήσει το μεγαλύτερο μέρος του Γκολάν, διατηρώντας κάποια εδάφη, στη νότια πλευρά των υψωμάτων, για λόγους ασφαλείας, καθώς και τον πλήρη έλεγχο του ποταμού Ιορδάνη, δυτικά των υψωμάτων, για τον έλεγχο των υδάτινων πόρων, στοιχείο απαραίτητο για το Ισραήλ.

Το σχέδιο του Ισραήλ
Έτσι το Ισραήλ προτείνει στη Συρία το 2010 την αποχώρηση των Ισραηλινών δυνάμεων, μέχρι τη λεγόμενη γραμμή Ridge (Ridge Line), παραχωρώντας στην Συρία, σχεδόν όλο το Γκολάν, μαζί με όλες τις υφιστάμενες κατοικημένες περιοχές. Οι προτάσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου, δηλαδή για αποχώρηση μέχρι την γραμμή Ridge, όπως βλέπουμε και στον χάρτη, περιλαμβάνει και την ανατολική όχθη του Ιορδάνη ποταμού και μάλιστα σε απόσταση 2,5 χλμ. από αυτή στα τελευταία Υψώματα του Γκολάν πριν την κοιλάδα του Ιορδάνη ποταμού, την κοιλάδα Χούλα και τη Θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας.

 

Προτάσεις Ισραήλ για αποχώρηση από τα Υψίπεδα του Γκολάν το 2010.
Παρατηρώντας τη γραμμή Ridge διαπιστώνουμε ότι παρέχει τουλάχιστον δύο στρατηγικά πλεονεκτήματα για το Ισραήλ, συγκρίνοντας την με την ολική αποχώρηση από το Γκολάν μέχρι τον Ιορδάνη ποταμό, που ήταν τα σύνορα το 1967:

Το Ισραήλ διατηρώντας τον έλεγχο της δυτικής και ανατολικής όχθης του Ιορδάνη ποταμού, διατηρεί τον έλεγχο των υδατίνων πόρων του ποταμού, που είναι η κύρια υδάτινη πηγή τροφοδοσίας για το Ισραήλ. Ακόμη, η στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ και στις δύο όχθες του παρέχει την δυνατότητα να μεταφέρει την στρατιωτική του ισχύ εύκολα και γρήγορα ξανά πίσω στο υψίπεδο του Γκολάν, σε περίπτωση πολέμου.
Η γραμμή Ridge αποτελεί ένα φυσικό εμπόδιο για την είσοδο και έξοδο από το Γκολάν. Παρέχει δε στις κατοικημένες περιοχές των κοιλάδων Χούλα και Γαλιλαίας, κάτω από το Γκολάν ένα στρατιωτικό «τοίχο ασφαλείας» (military firewall), από στρατιωτικές ενέργειες, όπως συνέβαινε πριν από το 1967 και ακόμη αποτελεί ένα ουσιαστικό εμπόδιο σε ενδεχόμενη προέλαση των Συριακών αρμάτων μάχης, σε περίπτωση επιχειρήσεων, στην κατεύθυνση από το Γκολάν προς τις χαμηλότερες βορειοανατολικές περιοχές του Ισραήλ.

Παρέμβαση ΗΠΑ
Έτσι τον Σεπτέμβριο 2009 ο διαπραγματευτής για την Μέση Ανατολή Τζόρτζ Μίτσελ πραγματοποίησε μια αιφνίδια επίσκεψη στην Δαμασκό για την επίτευξη μιας σημαντικής διπλωματικής επιτυχίας: Την έναρξη των Σύρο–Ισραηλινών συνομιλιών ειρήνης. Μαζί του μετέφερε έναν λεπτομερή χάρτη, με τις επίσημες ισραηλινές προτάσεις απόσυρσης από τα Υψώματα του Γκολάν, το οποίο ενεχείρησε στον Σύρο Πρόεδρο Μπασάρ Άσσαντ.
Η Δαμασκός όμως είχε και έχει ιδιαίτερες σχέσεις φιλίας και στρατιωτικούς–στρατηγικούς δεσμούς με το Ιράν και ακόμη φιλοξενούσε στο έδαφός της ηγετικές τους ομάδες ή πυρήνες εξτρεμιστικών ισλαμιστικών οργανώσεων όπως οι Χεζμπολάχ, η Χαμάς, ο Ισλαμικός Τζιχάντ και μερικές άλλες λιγότερο γνωστές οργανώσεις, που θεωρούνταν από ΗΠΑ, Ισραήλ και Δύση ως τρομοκρατικές.
Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχε και η Γαλλία, με τον τότε πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί ο οποίος όρισε τον διπλωμάτη Ζαν Κλώντ Κουσεράν ως ειδικό διαπραγματευτή για την προώθηση των Σύρο-Ισραηλινών συνομιλιών ειρήνης. Ο Κουσεράν ανάλαβε δουλειά και μετέβη στη Δαμασκό τον Σεπτέμβριο 2010 και είχε μυστικές και πολύ προσωπικές συνομιλίες με τον πρόεδρο Άσσαντ.
Μετά από αυτές τις συνομιλίες ο πρόεδρος Σαρκοζί ενημέρωσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ και την υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ότι η πόρτα ήταν πλέον ανοικτή για τον διαπραγματευτή Τζόρτζ Μίτσελ, να παρουσιάσει στον Σύρο πρόεδρο τον χάρτη και τις προτάσεις του Ισραήλ, όπερ και εγένετο. Oι διαπραγματεύσεις, δυστυχώς τελικά δεν ευοδώθηκαν και κατά πολλούς αναλυτές αν είχε επιτευχθεί συμφωνία και είχε υπογραφεί συνθήκη ειρήνης με το Ισραήλ, το μέλλον της Συρίας θα ήταν σήμερα διαφορετικό.

Σχέδιο Φρέντερικ Χοφ
Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου θεωρούσε ότι οι προτάσεις του, ήταν παρεμφερείς με το σχέδιο του Φρέντερικ Χόφ, του ειδικού σε θέματα Συρίας, μέλους της ομάδας του Μίτσελ, ο οποίος πρότεινε την αποχώρηση των Ισραηλινών σε δύο στάδια και μέχρι την γραμμή Ridge. Έτσι κατά το πρώτο στάδιο ο Χοφ είχε προτείνει την απόσυρση των Ισραηλινών μέχρι το κεντρικό Γκολάν, ενώ το Ισραήλ θα διατηρούσε σταθμούς εγκαίρου προειδοποίησης και προχωρημένα φυλάκια επί του όρους Χερμόν στα Βόρεια του Γκολάν, 40 χλμ. από τη Δαμασκό. Ακόμη δε το Ισραήλ θα κατέχει και τις δύο όχθες του Ιορδάνη ποταμού.
Κατά το δεύτερο στάδιο το Ισραήλ θα κατείχε τις νότιες και νοτιοδυτικές υπώρειες του Γκολάν μέχρι τους ποταμούς Ιορδάνη και Γιαρμούκ, που είναι αδιάβατες σε άρματα και τεθωρακισμένα, αποτελώντας ακόμη ένα φυσικό εμπόδιο και παράλληλα μια φυσική προστασία από στρατιωτικές ενέργειες της άλλης πλευράς. Το Ισραήλ θα μπορούσε να αποσυρθεί δυτικά του Ιορδάνη ποταμού μετά από χρόνια, όταν η ειρήνη θα έχει εμπεδωθεί και οι σχέσεις εμπιστοσύνης με την Συρία θα έχουν αποκατασταθεί πλήρως.
Όπως βλέπουμε τα δύο σχέδια ήταν παρεμφερή και ο Νετανιάχου ήταν έτοιμος να πραγματοποιήσει τροποποιήσεις στο σχέδιό του, υιοθετώντας διάφορες προτάσεις από το σχέδιο Χοφ. Φυσικά ο Χοφ είχε ενημερώσει τον πρόεδρο Άσσαντ της Συρίας, ότι για την έναρξη και την πρόοδο των διεργασιών θα πρέπει να λάβει αποστάσεις από Οργανώσεις που οι Αμερικανοί (και οι Ισραηλινοί και η Δύση) θεωρούν τρομοκρατικές, όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, Ισλαμικός Τζιχάντ κλπ.
Δυστυχώς όλες οι προσπάθειες των ΗΠΑ και Γαλλίας για την επίτευξη μιας συμφωνίας και την υπογραφή συνθήκης ειρήνης μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, στα πρότυπα των συμφωνιών με Αίγυπτο και Ιορδανία, τελικά ναυάγησαν και οι σχέσεις των δύο κρατών παρέμειναν όπως ήταν, δηλαδή εχθρικές και σε κατάσταση πολέμου, κάτι που τελικά απεδείχθη καταστροφικό για τη Συρία, με τα γεγονότα που ακολούθησαν την επόμενη χρονιά. Και ο λόγος;
Το Ιράν του ακραίου προέδρου Μαχμούτ Αχμεντινετζάντ τότε, που στην κυριολεξία απαγόρευσε κάθε διαπραγματευτική επαφή με τον μεγάλο εχθρό των, το σιωνιστικό μόρφωμα, όπως ονόμαζαν το Ισραήλ. Και η μεγάλη ευκαιρία για ένα μεγάλο βήμα για την ειρήνευση στην περιοχή, αλλά και για ένα διαφορετικό μέλλον της Συρίας δυστυχώς χάθηκε οριστικά. Το τι ακολούθησε την επόμενη χρονιά με τον πόλεμο στην Συρία και την καταστροφή μιας πολύ ωραίας χώρας είναι γνωστό σε όλους μας.

Γιατί ναυάγησε το σχέδιο Χοφ
Οι Ισραηλινοί ήθελαν όντως σοβαρά να επιλύσουν αυτό το θέμα, παραχωρώντας το Γκολάν, εξασφαλίζοντας όμως θέματα εθνικής ασφαλείας και αποτροπής εχθρικών ενεργειών. Ακόμη το Ισραήλ ήθελε να διατηρήσει τον έλεγχο των υδάτινων πόρων του Ιορδάνη ποταμού, καθόσον το νερό είναι το υπό έλλειψη πρώτιστο αγαθό του Ισραήλ. Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί το Ισραήλ να παραχωρήσει μια περιοχή, που από άγονο υψίπεδο, το έχει μετατρέψει σε γη της επαγγελίας στην κυριολεξία, ένα κήπο της Εδέμ, με εξαίρετα προϊόντα όπως τα περίφημα κρασιά του;
Σύμφωνα με όλους τους αναλυτές με την παραχώρηση αυτή επέλυε τα περισσότερα προβλήματά του. Παραχωρώντας το Γκολάν εξασφάλιζε τα βόρεια σύνορα του και ταυτόχρονα αποδυνάμωνε και αποστερούσε από τους κυρίους εχθρούς και αντιπάλους του (Ιράν, Χεζμπολάχ, Χαμάς, Ισλαμικός Τζιχάντ κλπ) από φιλία, υποστήριξη, πόρους, φιλοξενία ηγετικών ομάδων και πολλών άλλων πλεονεκτημάτων.
Από την άλλη πλευρά, η Συρία του προέδρου Άσσαντ ήταν εγκλωβισμένη στην επιθυμία της να ανακτήσει χωρίς πόλεμο τα εδάφη της που είχε απολέσει με πόλεμο υπογράφοντας συνθήκη ειρήνης με έναν άσπονδο εχθρό και από την άλλη να συμμορφωθεί στην πολιτική και τις εντολές του κυριότερου συμμάχου της, του Ιράν, που θεωρεί ότι το Ισραήλ αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό του, όπως και ολοκλήρου του Αραβικού κόσμου. Τελικά υιοθέτησε την «εντολή» του Ιράν. Τα υπόλοιπα είναι πλέον ιστορία.

Τα πάντα θα ήταν διαφορετικά
Εδώ όμως αναφύεται ένα ερώτημα. Αν η Συρία είχε αποδεχθεί τις κυοφορούμενες το 2010 εξελίξεις, υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και είχε δεχθεί την συμφωνία ειρήνης με το Ισραήλ, θα είχαμε τις εξελίξεις με την Αραβική άνοιξη; Σύμφωνα με πολλούς και έγκυρους αναλυτές της Μέσης Ανατολής, τις οποίες προσωπικά αποδέχομαι και συνηγορώ, η Συρία δεν θα βρισκόταν στην σημερινή κατάσταση.
Η συμφωνία με το Ισραήλ, υπό την έγκριση των ΗΠΑ, το τονίζουμε, γιατί γνωρίζουμε σήμερα ποιοι ήταν οι εμπνευστές και «χορηγοί» της χειρότερης μορφής πολιτικής των ΗΠΑ στην περιοχή, της Αραβικής Άνοιξης και της δημιουργίας και γιγάντωσης του μεγαλύτερου σήμερα εφιάλτη, του Τζιχαντισμού, θα αποτελούσε ένα πλέγμα ασφαλείας για την πολύπαθη αυτή χώρα. Μια αραβική χώρα, μοναδική, πανέμορφη, πολυπολιτισμική, πολυθρησκευτική, με ελευθερία λόγου, πίστης και έργων πρωτοπόρου για αραβική χώρα συγκρινόμενη με τις λοιπές Αραβικές χώρες της Μέσης Ανατολής.
Δυστυχώς για τον συριακό λαό, η απόφαση της ηγεσίας του ήταν καταστροφική για το μέλλον της χώρας, αλλά ποιος γνώριζε τότε τι θα επακολουθούσε σε μερικού μήνες; Έτσι διαπιστώνουμε ότι από τύχη, ή μια λανθασμένη εκτίμηση της πολιτικής ηγεσίας μιας χώρας, μπορεί να προκύψουν κολοσσιαία θέματα, που μπορούν να φθάσουν μέχρι την καταστροφή της.
Τέλος, θα λέγαμε ότι η αμερικανική ενέργεια έχει εξαιρετική σημασία και για τη διεθνή πολιτική, καθόσον έρχεται μετά από μια σειρά μονομερών πολιτικών κινήσεων, όπου οι μεγάλες δυνάμεις δια της βίας και της στρατιωτικής ισχύος επιβάλλουν ντε φάκτο αλλαγές συνόρων. Πρόσφατα παραδείγματα ο τρόπος που οι ΗΠΑ επέβαλλαν την «ανεξαρτοποίηση» του Κοσόβου, καταστώντας το προτεκτοράτο. Από την άλλη πλευρά είδαμε πως η Ρωσία με παρεμφερή τρόπο παρενέβη στο Ντονμπάς της Ουκρανίας και διέσπασε την περιοχή αυτή και ακόμη πιο εμφανές, ο τρόπος που απέσπασε και προσάρτησε την Κριμαία, περιοχές που ανήκουν στην Ουκρανία. Είναι χαρακτηριστικά δείγματα του πώς οι μεγάλες δυνάμεις αδιαφορούν και καταπατούν το Διεθνές Δίκαιο και τη βασική αρχή του απαραβίαστου των συνόρων των κρατών. Και μας αφορά, λόγω Κύπρου και της συμπεριφοράς της Τουρκίας επί αυτού.

* Ο Ιωάννης Αθαν. Μπαλτζώης είναι αντιστράτηγος ε.α., πρώην Ακόλουθος Άμυνας στο Τελ Αβίβ, πρώην Αξιωματικός επιχειρήσεων της ECMM στον πόλεμο της Βοσνίας, Απόφοιτος Tactical Intelligence School (U.S. Army), με Μεταπτυχιακό (M.Sc.) στην Γεωπολιτική Ανάλυση, Γεωστρατηγική Σύνθεση και Σπουδές Άμυνας και Διεθνούς Δικαίου του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος του Δ.Σ. του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ). 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, Αντιστράτηγος ε.α. & Αναλυτής ΚΕΔΙΣΑ: Τι συμβαίνει με την «μίνι Αραβική Άνοιξη» στην Αλγερία;

Οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν στην Αλγερία πριν από τρεις εβδομάδες κορυφώθηκαν την Παρασκευή 8 Μαρτίου, με αφορμή την υποψηφιότητα για 5Η θητεία του Προέδρου Αμπντελαζίζ Μπουτεφλίκα του οποίου η υγεία έχει επιδεινωθεί μετά το σοβαρό εγκεφαλικό που υπέστη το 2013, αιφνιδίασαν πολλούς τόσο στην ίδια την χώρα όσο και στο εξωτερικό!
Τα τελευταία 20 χρόνια η Αλγερία απολάμβανε μία πολιτική και κοινωνική ηρεμία μετά τον σφοδρό 7ετή εμφύλιο πόλεμο (1992-1999) γνωστό και ως «Βρώμικο Πόλεμο». Η πολιτικοστρατιωτική ελίτ και ο λαός σε όλη την κοινωνική του διάστρωση εναπόθεσαν τις ελπίδες τους για ένα καλύτερο «αύριο» στον εκλεγέντα το 1999 Πρόεδρο Μπουτεφλικα ο οποίος με τις πολιτικές που εφάρμοζε χαρακτηρίστηκε «Πρόεδρος της Συμφιλίωσης». (Σημ.